Wynagrodzenie powinno odpowiadać pracy wykonanej przez pracownika oraz warunkom ustalonym w ramach zatrudnienia. W Norwegii pracodawca odpowiada za prawidłowe rozliczanie wynagrodzeń, czasu pracy, nadgodzin, dodatków oraz feriepenger.
Nieprawidłowa wypłata nie zawsze oznacza jednak popełnienie przestępstwa. W określonych sytuacjach świadome i bezprawne pozbawienie pracownika należnych pieniędzy może zostać uznane za lønnstyveri, czyli kradzież wynagrodzenia. Przepisy dotyczące tego czynu obowiązują w Norwegii od 1 stycznia 2022 roku.
Najważniejsze sytuacje związane z wynagrodzeniem
| Obszar | Na czym może polegać problem? |
|---|---|
| Wynagrodzenie | Celowe niewypłacanie całości lub części należnej pensji albo zaniżenie kwoty wynagrodzenia. |
| Feriepenger | Bezprawne niewypłacenie należnych feriepenger lub wypłacenie ich w zaniżonej wysokości. |
| Czas pracy | Celowe zaniżanie liczby przepracowanych godzin lub nieprawidłowe prowadzenie ewidencji. |
| Nadgodziny i dodatki | Brak prawidłowego rozliczenia pracy w godzinach nadliczbowych lub należnych dodatków. |
| Pay-back | Żądanie zwrotu całości lub części wynagrodzenia po jego formalnym wypłaceniu. |
| Potrącenia | Nieuzasadnione lub bezprawne pomniejszanie pensji o koszty, które nie powinny obciążać pracownika. |
| Wynagrodzenie minimalne | Celowe wypłacanie stawki niższej niż obowiązująca w branży objętej zasadami allmenngjøring. |
Kiedy niewypłacenie wynagrodzenia może być lønnstyveri?
Istotą lønnstyveri jest bezprawne niewywiązanie się z obowiązku wypłaty należnych pracownikowi pieniędzy połączone z umyślnym działaniem i zamiarem uzyskania nieuprawnionej korzyści.
Oznacza to, że sama różnica pomiędzy kwotą należną a wypłaconą nie przesądza jeszcze o popełnieniu przestępstwa. Znaczenie mają między innymi zamiar pracodawcy, charakter jego działania oraz okoliczności konkretnej sprawy.
Lønnstyveri może dotyczyć wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę, przepisów prawa lub innych obowiązujących regulacji. Problem nie musi więc ograniczać się wyłącznie do podstawowej pensji.
Co może obejmować kradzież wynagrodzenia?
Nieprawidłowości mogą dotyczyć różnych elementów rozliczenia pracownika. Wśród sytuacji, które wymagają dokładnego sprawdzenia, znajdują się:
- niewypłacenie całości lub części należnego wynagrodzenia,
- zaniżenie wypłaconej kwoty,
- niewypłacenie lub zaniżenie feriepenger,
- celowe zaniżanie liczby przepracowanych godzin,
- nieprawidłowe prowadzenie ewidencji czasu pracy,
- pomijanie godzin nadliczbowych,
- niewłaściwe rozliczanie należnych dodatków,
- bezprawne potrącenia z wynagrodzenia,
- żądanie zwrotu części wypłaconej pensji, czyli tak zwany „pay-back”.
Szczególne znaczenie może mieć ewidencja czasu pracy. Jeżeli pracownik faktycznie przepracował określoną liczbę godzin, a dokumentacja celowo wykazuje ich mniej, może to prowadzić do zaniżenia należnego wynagrodzenia.
Podobnie należy sprawdzić sytuację, gdy pracownik regularnie wykonuje pracę poza ustalonym czasem pracy, ale godziny nadliczbowe nie zostają prawidłowo uwzględnione w rozliczeniu.
Feriepenger również są częścią należnych świadczeń
Lønnstyveri może obejmować nie tylko wynagrodzenie za wykonaną pracę, ale również feriepenger. Jeżeli pracodawca bezprawnie odmawia ich wypłaty albo wypłaca je w zaniżonej wysokości, sytuacja może wymagać szczegółowego sprawdzenia.
Dlatego przy analizowaniu wypłaty warto uwzględnić wszystkie jej elementy, a nie tylko kwotę podstawowego wynagrodzenia.
Potrącenia z wynagrodzenia
Pomniejszenie pensji może mieć różne przyczyny, jednak pracodawca nie może dowolnie obciążać pracownika kosztami.
Potrącenia z wynagrodzenia podlegają określonym zasadom i w wielu przypadkach wymagają odpowiedniej podstawy prawnej lub pisemnego uzgodnienia. Nieuzasadnione obciążenie pracownika kosztami powinno więc zostać dokładnie sprawdzone.
„Pay-back”, czyli zwrot części wypłaty
Jedną z sytuacji wymienianych w kontekście lønnstyveri jest tak zwany „pay-back”.
Polega on na tym, że pracodawca formalnie wypłaca pracownikowi określone wynagrodzenie, a następnie żąda zwrotu całości lub części otrzymanej kwoty. W rezultacie pracownik faktycznie otrzymuje mniej pieniędzy, niż powinien otrzymać zgodnie z obowiązującymi zasadami.
A co z wynagrodzeniem minimalnym?
W Norwegii nie ma jednej ogólnej ustawowej płacy minimalnej obowiązującej we wszystkich zawodach. W określonych branżach obowiązują jednak minimalne stawki wynagrodzenia związane z zasadami allmenngjøring.
Dotyczy to między innymi wybranych sektorów, w których zatrudnionych jest wielu pracowników zagranicznych.
Jeżeli pracodawca celowo wypłaca wynagrodzenie niższe niż wynika z obowiązujących w danej branży zasad, sytuacja może wymagać analizy pod kątem naruszenia prawa pracy oraz ewentualnego lønnstyveri.
Jakie kary przewiduje norweskie prawo?
Lønnstyveri zostało wprowadzone do norweskiego kodeksu karnego jako przestępstwo.
Zgodnie z § 395 straffeloven za lønnstyveri może grozić:
- grzywna,
- kara pozbawienia wolności do 2 lat.
W przypadku szczególnie poważnego czynu, określanego jako grovt lønnstyveri, zastosowanie ma § 396. Maksymalna kara może wówczas wynosić do 6 lat pozbawienia wolności.
Nie oznacza to jednak, że każde opóźnienie w wypłacie albo każda pomyłka przy naliczeniu pensji automatycznie jest przestępstwem. W przypadku lønnstyveri znaczenie ma między innymi umyślność działania, jego bezprawność oraz cel uzyskania nieuprawnionej korzyści.
Co zrobić, gdy wynagrodzenie się nie zgadza?
Jeżeli pracownik uważa, że otrzymał mniej pieniędzy, niż powinien, pierwszym krokiem powinno być ustalenie przyczyny różnicy oraz dokładnej kwoty, która nie została wypłacona.
Warto zebrać i zachować dokumentację związaną z zatrudnieniem, w szczególności:
- umowę o pracę,
- lønnsslipper,
- ewidencję przepracowanych godzin,
- informacje dotyczące ustalonej stawki,
- dokumentację feriepenger,
- potwierdzenia przelewów,
- korespondencję z pracodawcą.
Należy również sprawdzić, czy prawidłowo rozliczono czas pracy, nadgodziny, dodatki, feriepenger oraz ewentualne potrącenia.
Kontakt z pracodawcą
Jeżeli po sprawdzeniu dokumentacji okaże się, że występuje zaległość, dobrym pierwszym krokiem jest pisemny kontakt z pracodawcą.
W takim piśmie warto wskazać:
- jaka należność nie została wypłacona,
- jakiego okresu dotyczy,
- jaka kwota pozostaje do zapłaty,
- podstawę żądania zapłaty.
Pisemna forma kontaktu pozwala zachować dokumentację dotyczącą zgłoszonego problemu i podjętych działań.
Arbeidstilsynet nie odzyskuje zaległej pensji
W przypadku problemów z wynagrodzeniem pracownik może skontaktować się z Arbeidstilsynet, czyli norweską Inspekcją Pracy, aby uzyskać informacje dotyczące przepisów i swoich praw.
Trzeba jednak pamiętać, że Arbeidstilsynet nie zajmuje się bezpośrednim odzyskiwaniem zaległego wynagrodzenia w imieniu pracownika.
Dochodzenie konkretnej należności jest co do zasady sprawą pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. W zależności od sytuacji sprawa może zostać skierowana między innymi do forliksrådet. W bardziej skomplikowanych przypadkach można również skonsultować się z prawnikiem.
Niewypłacalność pracodawcy a lønnsgarantiordningen
Nie każda niewypłacona pensja wynika z celowego działania pracodawcy. Przyczyną może być również trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstwa.
Jeżeli pracodawca nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań i zostanie wobec niego otwarte postępowanie upadłościowe, w określonych sytuacjach pracownik może skorzystać z norweskiego systemu gwarancji wynagrodzeń, czyli lønnsgarantiordningen.
System ten może obejmować między innymi:
- zaległe wynagrodzenie,
- feriepenger.
Obowiązują jednak określone warunki i ograniczenia. Dlatego w przypadku niewypłacalności pracodawcy warto możliwie szybko sprawdzić, czy pracownik spełnia wymagania umożliwiające skorzystanie z systemu lønnsgaranti.
Dlaczego warto sprawdzać lønnsslipp?
Nieprawidłowości w rozliczeniu wynagrodzenia nie zawsze są łatwe do zauważenia. Pracownik może jedynie zauważyć, że na jego konto wpłynęła niższa kwota, bez wiedzy, z czego wynika różnica.
Przyczyną może być między innymi:
- liczba przepracowanych godzin,
- feriepenger,
- dodatki,
- potrącenia,
- zastosowana stawka wynagrodzenia.
Regularne sprawdzanie lønnsslipp oraz przechowywanie dokumentacji związanej z zatrudnieniem pozwala szybciej zauważyć niejasności.
Lønnstyveri a zwykły błąd w rozliczeniu
Kradzież wynagrodzenia należy odróżnić od sytuacji, w której wynagrodzenie zostało błędnie naliczone lub wypłacone z opóźnieniem.
Nie każda zaległość oznacza automatycznie popełnienie przestępstwa. W przypadku lønnstyveri istotne są konkretne okoliczności, dokumentacja, sposób działania pracodawcy oraz jego zamiar.
Z tego powodu każdą sytuację należy oceniać indywidualnie.
Prawidłowe rozliczenia są ważne również dla przedsiębiorcy
Obowiązek prawidłowego rozliczania pracowników dotyczy między innymi czasu pracy, wynagrodzenia, feriepenger oraz innych należnych świadczeń. Ważne jest również właściwe prowadzenie dokumentacji pracowniczej.
Błędy w rozliczeniach mogą prowadzić do powstania zaległości i sporów z pracownikami. W przypadku umyślnego działania mogą natomiast pojawić się poważniejsze konsekwencje prawne.
Właściwie prowadzona księgowość może pomóc uporządkować dokumentację firmy, prawidłowo rozliczać wynagrodzenia oraz ograniczyć ryzyko błędów związanych z obowiązkami pracodawcy.
Twoje Autoryzowane Biuro Księgowe w Norwegii
Nasze biuro rachunkowe wspiera przedsiębiorców w prowadzeniu księgowości i rozliczeniach firmy w Norwegii.
Jeśli masz pytania dotyczące rozliczeń wynagrodzeń, feriepenger lub obowiązków związanych z zatrudnianiem pracowników, warto skonsultować swoją sytuację i upewnić się, że rozliczenia firmy są prowadzone prawidłowo.
Twoje Autoryzowane Biuro Księgowe +47 939 82 173