Założenie spółki akcyjnej (AS) w Norwegii lub zakup akcji w istniejącej firmie to ważna decyzja biznesowa.
Warto rozumieć, jakie prawa przysługują akcjonariuszom i jak liczba posiadanych akcji przekłada się na kontrolę nad spółką.
Prawa wszystkich akcjonariuszy:
- Każdy akcjonariusz ma podstawowe prawa, niezależnie od liczby akcji.
- Wszyscy udziałowcy powinni mieć równe prawa do majątku spółki.
- Akcjonariusze mogą uczestniczyć w walnych zgromadzeniach, żądać informacji i sprzeciwiać się niezgodnym z prawem decyzjom.
- Mniejszościowi udziałowcy są chronieni przed nadużyciami ze strony większości.
Poziom własności akcji a zakres wpływu:
- Każdy akcjonariusz:
- Uczestnictwo w walnych zgromadzeniach, prawo do informacji, zgłaszanie wniosków.
- Brak realnej kontroli nad zarządzaniem firmą.
- 10%+ udziałów:
- Dostęp do dokumentów, możliwość zwołania walnego zgromadzenia.
- Możliwość wymuszania dyskusji nad ważnymi kwestiami.
- 33,4%+ udziałów:
- Prawo do blokowania zmian w statucie spółki (tzw. negatywna większość).
- Możliwość zablokowania np. niekorzystnej fuzji lub zmian kapitałowych.
- 50,1%+ udziałów:
- Zwykła większość, pozwalająca na realne zarządzanie spółką.
- Możliwość wyboru zarządu i podejmowania decyzji operacyjnych.
- 66,7%+ udziałów:
- Większość kwalifikowana umożliwiająca zmiany w strukturze spółki.
- Decyzje o fuzjach, przejęciach oraz zmianach statutu.
- 90%+ udziałów:
- Pełna dominacja nad spółką.
- Możliwość przymusowego wykupu mniejszościowych udziałowców i pełnej kontroli prawno-finansowej.
Struktura akcji i władza w spółce:
- W spółkach można wprowadzać różne klasy akcji – np. akcje klasy A (pełne prawa głosu) i klasy B (prawo tylko do dywidendy).
- Dzięki temu można lepiej dopasować zarządzanie do strategii właścicieli.
Umowa akcjonariuszy (aksjonæravtale):
- Zalecane jest sporządzenie umowy akcjonariuszy już przy zakładaniu spółki.
- Dokument określa zasady podziału zysków, podejmowania decyzji i rozwiązywania sporów.
- Szczególnie ważne w przypadku równego podziału udziałów (np. dwóch właścicieli po 50%).
Podsumowanie:
- Kontrola nad spółką zależy bezpośrednio od liczby posiadanych akcji.
- Kluczowe progi procentowe decydują o prawach głosu i możliwości wpływania na decyzje firmy.
- Właściwie zaplanowana struktura własności i dobra umowa akcjonariuszy pomagają zapewnić stabilność i uniknąć sporów.
Wsparcie dla przedsiębiorców:
- Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawach księgowych, podatkowych lub zarządzania firmą w Norwegii, nasze autoryzowane biuro jest do Twojej dyspozycji! +47 939 82 173