System zwolnień lekarskich w Norwegii opiera się na zupełnie innych założeniach niż ten znany z Polski. Sykemelding i sykepenger to nie tylko dokument i świadczenie, ale element szerszego mechanizmu, w którym kluczową rolę odgrywają aktywność zawodowa, współpraca z pracodawcą oraz nadzór ze strony NAV.
W ostatnich latach norweskie władze coraz wyraźniej sygnalizują, że dotychczasowy model wymaga zmian. Wysoka absencja chorobowa i rosnące koszty systemu sprawiają, że rząd analizuje rozwiązania, które mają wcześniej angażować pracownika i pracodawcę w proces powrotu do pracy.
Poniższa tabela przedstawia obowiązujące obecnie zasady zwolnień lekarskich w Norwegii oraz propozycje zmian, które są na etapie planów rządowych. Zestawienie to pozwala w prosty sposób zobaczyć, co już dziś jest obowiązkiem pracownika i pracodawcy, a co może stać się nim w przyszłości.
| Obszar | Jak jest obecnie (obowiązujące prawo) | Co rząd planuje zmienić (propozycje) |
|---|---|---|
| Podstawa zwolnienia | Zwolnienie lekarskie (sykemelding) jest podstawą do rozpatrzenia prawa do zasiłku chorobowego (sykepenger), ale nie gwarantuje jego wypłaty | Bez zmian w samej konstrukcji, ale większy nacisk na ocenę aktywności od początku nieobecności |
| Podejście do choroby | Choroba nie zawsze oznacza całkowitą niezdolność do pracy | Jeszcze silniejsze założenie, że każda możliwa zdolność do pracy powinna być wykorzystana |
| Kontakt z pracodawcą | Obowiązek informacyjny (opplysningsplikt) – pracownik musi pozostawać w kontakcie z pracodawcą, ale nie ujawnia diagnozy | Pracownik ma wcześniej i bardziej szczegółowo informować o swojej sytuacji |
| Zakres informacji od pracownika | Informacja, czy możliwa jest jakakolwiek praca lub praca częściowa | Obowiązek przekazania: przewidywanego czasu nieobecności, zdolności funkcjonowania (funksjonsevne) oraz potrzebnych dostosowań |
| Postawa pracownika | Wymagana współpraca przy powrocie do pracy (medvirkningsplikt) | Pracownik staje się „aktywnym partnerem” – większa odpowiedzialność po jego stronie |
| Udział w procesie powrotu do pracy | Uczestnictwo w spotkaniach, dostosowanie stanowiska, ocena zdolności do pracy | Bardziej formalny i kontrolowany proces z udziałem NAV |
| Obowiązek aktywności | Aktivitetsplikt obowiązuje od 1 czerwca 2021 r., o ile stan zdrowia na to pozwala | Wymóg aktywności ma być egzekwowany znacznie częściej i dokładniej |
| Zakres aktywności | Aktywność „w miarę możliwości” – często przyznawane są wyjątki | Aktywność ma być realna i dostosowana do możliwości, nawet 1 godzina dziennie |
| Rola pracodawcy | Obowiązek dostosowania stanowiska lub obowiązków | Wyraźny obowiązek rozważenia także trwałych dostosowań |
| Brak możliwości dostosowania | Warto dokumentować brak możliwości (e-maile, SMS, NAV) | Nadal istotna dokumentacja, ale pod większą kontrolą NAV |
| Plan powrotu do pracy | Oppfølgingsplan – przygotowywany, ale bez sztywnego terminu wysyłki do NAV | Obowiązkowe wysłanie oppfølgingsplan do NAV po 4 tygodniach |
| Rola NAV | NAV ocenia sytuację zwykle po 8 tygodniach | NAV kontroluje proces wcześniej i aktywniej |
| Kontrola aktywności | Często oparta głównie na dokumentacji medycznej | NAV współpracuje również bezpośrednio z pracodawcą |
| Kilku pracodawców | Obowiązek aktywności oceniany osobno dla każdego pracodawcy | Bez zmian – zasada pozostaje |
| Odmowa współpracy | Może skutkować wstrzymaniem wypłaty sykepenger | Zawieszenie zasiłku jako standardowa sankcja za brak współpracy |
| Odmowa innej pracy | Pracownik zasadniczo wykonuje pracę zgodną z umową | Możliwy obowiązek tymczasowego wykonywania innej pracy niż w umowie |
| Podstawa prawna nowych obowiązków | Arbeidsmiljøloven i folketrygdloven | Nowe obowiązki mają być zapisane głównie w folketrygdloven |
| Charakter sankcji | Wstrzymanie wypłaty zasiłku w określonych sytuacjach | Zawieszenie świadczenia do momentu ponownego podjęcia współpracy |
| Status zmian | Obowiązujące prawo | Wyłącznie propozycje – brak daty wejścia w życie |
Norweski system zwolnień lekarskich już dziś opiera się na aktywności, współpracy i kontakcie z pracodawcą. Rządowe plany idą w kierunku jeszcze większej odpowiedzialności pracownika, wcześniejszej kontroli NAV i ograniczenia wyjątków od obowiązku aktywności.
Na ten moment obowiązują dotychczasowe zasady, a opisane zmiany są wyłącznie planami norweskiego rządu.
Autoryzowane biuro rachunkowe w Norwegii
+47 939 82 173